Na Ratunek wydanie nr 5/2017
Na Ratunek wydanie nr 5/2017

Temat numeru: Specyfika rozpoznawania stanu zagrożenia życia u pacjenta geriatrycznego

KNOW-HOW

Specyfika rozpoznawania stanu zagrożenia życia u pacjenta geriatrycznego

Rozpoznawanie stanu zagrożenia życia u pacjenta w wieku podeszłym obarczone jest wieloma trudnościami. Dotyczą one głównie tempa postawienia diagnozy i wdrożenia szybkiego postępowania ratowniczego. U pacjenta geriatrycznego stan zagrożenia życia może występować podczas przebiegu chorób przewlekłych. Należy pamiętać, że zarówno sam przebieg chorób wieku geriatrycznego, jak i objawy stanu zagrożenia życia mogą być u osoby starszej niecharakterystyczne. Tylko całościowe i indywidualne podejście do pacjenta będzie sprzyjało szybkiemu rozpoznaniu i wdrożeniu skutecznego postępowania. Zgromadzenie wiarygodnych danych, dobra znajomość stanów zagrożenia życia seniorów, dokładna analiza objawów i szybkość działania w dużej mierze decydują o trafności rozpoznania i efektywności leczenia, niejednokrotnie chroniąc seniora przed utratą zdrowia, a nawet życia.

WIEDZA W PRAKTYCE

Tężyczka jako stan zagrożenia życia w zespole ratownictwa medycznego

Hipokalcemia to zmniejszenie stężenia wapnia całkowitego w surowicy krwi poniżej 2,25 mmol/l i/lub wapnia zjonizowanego poniżej 0,95 mmol/l. Najczęstsza przyczyna hipokalcemii to upośledzenie wchłaniania wapnia wskutek zespołu złego wchłaniania lub niedoboru witaminy D lub jej aktywnych metabolitów. Objawem tego stanu jest tężyczka, która może również uzewnętrzniać się pod postacią „równoważników tężyczki”.

Postępowanie w ostrej niewydolności serca

Ostra niewydolność serca (ONS) to nagłe lub szybko pogarszające się zaburzenie funkcji skurczowej i/lub rozkurczowej serca, prowadzące do upośledzenia jego funkcji jako pompy krwi. Populacja chorych z ONS jest grupą o poważnym rokowaniu, obciążoną licznymi chorobami współistniejącymi. Prawidłowe rozpoznanie i właściwe postępowanie przedszpitalne w ramach zespołu ratownictwa medycznego umożliwiają wstępne ustabilizowanie stanu klinicznego pacjenta oraz wyrównanie zaburzeń hemodynamicznych i metabolicznych.

Wpływ leków na występowanie zespołu wydłużonego QT i torsade de pointes

Znajomość zaburzeń rytmów serca oraz ich patologicznego zapisu w badaniu elektrokardiograficznym, a także odpowiednie postępowanie z pacjentem są bardzo ważnymi umiejętnościami w pracy ratownika medycznego. Duże znaczenie w diagnostyce odgrywa długość odstępu QT. Jest ona odzwierciedleniem pełnego cyklu pobudzenia i powrotu do stanu wyjściowego pracy komór mięśnia sercowego. Prawidłowy odstęp QT jest zależny od częstości akcji serca, płci oraz wieku. Zespół wydłużonego QT najczęściej ma podłoże genetyczne i jest następstwem zaburzeń funkcji kanałów potasowych i sodowych w komórkach mięśnia sercowego. Podstawowym kryterium diagnostycznym jest badanie EKG. Do wydłużonego QT może dojść również pod wpływem działania leków, co w konsekwencji może prowadzić do zatrzymania krążenia pod postacią polimorficznego częstoskurczu komorowego.

EKG w pediatrii Zaburzenia rytmu serca u dzieci – cz. IV

Zaburzenia rytmu serca mogą wystąpić u dziecka w każdym wieku. Ich przebieg jest bardzo zróżnicowany: od całkowicie bezobjawowego aż po nagłą śmierć sercową (Sudden Cardiac Death, SCD). Lekarze zwracają uwagę, że w ostatnich latach dochodzi do zwiększenia liczby występowania zaburzeń rytmu serca u dzieci, co może mieć związek z dostępnością coraz lepszych narzędzi diagnostycznych. O zaburzeniach rytmu serca mówi się wówczas, gdy odbiega on od przyjętej dla danego wieku normy. Podstawowymi mechanizmami odpowiedzialnymi za występowanie zaburzeń rytmu są krążące fale nawrotne (ang. reentry) i zaburzenia automatyzmu. W diagnostyce EKG u dzieci ratownicy medyczni powinni zwrócić szczególną uwagę na zaburzenia rytmu serca, które mogą być przyczyną wystąpienia w krótkim czasie nagłego zatrzymania krążenia.

Cechy arytmii nadkomorowych w badaniu fizykalnym i EKG

Częstoskurcze nadkomorowe (SupraVentricular Tachycardia – SVT) są jednym z najpowszechniej występujących zaburzeń rytmów w populacji. Umiejętność rozpoznawania i leczenia SVT u pacjentów w czasie działań zespołów ratownictwa medycznego jest istotną umiejętnością pracowników Systemu Ratownictwa Medycznego. W celu prawidłowej oceny pacjenta z podejrzeniem zaburzeń rytmu należy wdrożyć usystematyzowany sposób badania w postaci schematu ABCDE – oceniający w kolejności: A – drożność, B – oddychanie, C – krążenie, D – stan świadomości, E – ekspozycję. Ocena ta powinna zawierać szczególny nacisk na EKG oraz parametry krążenia. W sytuacji rozpoznania SVT oraz objawów niepokojących, takich jak: niewydolność krążenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, wstrząs lub zaburzenia świadomości, należy wdrożyć jak najszybciej kardiowersję elektryczną. Pacjent bez objawów niepokojących z SVT wymaga dalszej diagnostyki różnicującej rodzaj arytmii i wdrożenia leczenia celowanego w danym zaburzeniu rytmu.

ANALIZA PRZYPADKU

Ostry zespół wieńcowy w przebiegu napadowego migotania przedsionków – analiza przypadku

Ostre zespoły wieńcowe przebiegające z migotaniem przedsionków z szybką odpowiedzią komór są jednym z zaburzeń rytmu serca, które wymagają szczególnego postępowania z pacjentem. Należy zastosować terapię mającą na celu zwolnienie szybkiego rytmu serca, a następnie, po osiągnięciu normokardii, ocenić zapis pod kątem obecności cech niedokrwienia mięśnia sercowego. U takiego pacjenta kluczowe jest wdrożenie postępowania adekwatnego dla ostrego zespołu wieńcowego i przetransportowanie go do najbliższego (biorąc pod uwagę kryterium czasowe) ośrodka wyspecjalizowanego w udzielaniu świadczeń w zakresie kardiologii interwencyjnej.

WARTO WIEDZIEĆ

Od gazu rozweselającego do współczesnych anestetyków wziewnych*

W artykule opisano historię odkrycia znieczulenia ogólnego z zastosowaniem podtlenku azotu (N2O), zwanego początkowo gazem rozweselającym. Opisano także odkrycie eteru etylowego i chloroformu oraz innych współcześnie używanych anestetyków wziewnych.

WYDARZENIA

Praktyczne wnioski ze zdarzenia masowego

Niniejsza publikacja dotyczy obserwacji własnych autorów w związku z ćwiczeniami służb ratowniczych, które odbyły się 14 lipca 2017 r. w Działoszynie (województwo łódzkie) przy współpracy ochotniczych straży pożarnych, zespołów ratownictwa medycznego oraz lekarzy specjalistów medycyny ratunkowej i ratowników medycznych. Dzięki zaangażowaniu organizatorów udało się stworzyć bardzo realistyczny scenariusz wypadku masowego z udziałem autokaru, motocykla i samochodów osobowych oraz kilkunastu osób poszkodowanych. Ćwiczenia w ocenie organizatorów i uczestników przebiegły pomyślnie, jednak ich analiza przyniosła wiele ciekawych spostrzeżeń i wniosków, które stały się przedmiotem niniejszego opracowania. Opisany scenariusz i przebieg ćwiczeń ze zdarzenia masowego wraz z wyszczególnieniem obszarów wymagających poprawy pokazują, że sprawne działania służb ratowniczych wymagają jeszcze dopracowania oraz kolejnych ćwiczeń w warunkach pozorowanych.