Czy zapis w Ustawie z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw (2) obowiązuje również zespoły ratownictwa medycznego? Czy jest przestrzegany?

„Pacjent ma prawo do leczenia bólu”
 
Takie stwierdzenie zostało umieszczone w Ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (1), a dokładnie w jej nowelizacji, Ustawie z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw (2). Czy ww. zapis obowiązuje również zespoły ratownictwa medycznego? Czy jest przestrzegany?


Uśmierzania bólu w zespołach ratownictwa medycznego (ZRM)

Doniesienia naukowe dotyczące uśmierzania bólu w zespołach ratownictwa medycznego (ZRM), o których było głośno na początku 2018, poruszane na łamach gazet ogólnopolskich, medycznych czy też w massmediach przez specjalistów z zakresu leczenia bólu czy anestezjologii i intensywnej terapii były uzasadnione. Jednoznaczny głos, który obiegł całe środowisko medyczne, był następujący: „W ZRM nie zawsze wdrażane jest jakiekolwiek postępowanie przeciwbólowe, czy to farmakologiczne, czy też ułożeniowe”. Powoływano się na wyniki wstępne badań m.in. przeprowadzonych przez zespół z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (3), który wnioski wyciągnął na podstawie analizy 8 691 wezwań urazowych wyselekcjonowanych z 64 806 kart medycznych czynności ratunkowych (KMCR) dysponentów z województwa pomorskiego sprzed wejścia Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych innych niż medyczne czynności ratunkowe, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego (6). Dodatkowo podawano wyniki z miasta Rzeszów oraz powiatu rzeszowskiego, uzyskane przez zespół z Uniwersytetu Rzeszowskiego (4), który zbadał pierwsze 6 miesięcy (1.06-31.12.2016 r.) obowiązywania nowego aktu prawnego. Wnioski wyciągnięto na podstawie analizy 1 256 wezwań podstawowych zespołów ratownictwa medycznego (ZRM P) wyselekcjonowanych z 10 469 KMCR. Łącząc oba badania, możemy wnioskować, że rozszerzenie listy leków o większą gamę p/bólowych było uzasadnione, lecz dalej brak w KMCR odpowiednich narzędzi, tj. skal do oceny natężenia bólu. Niemniej jednak nadal zauważa się zaniechanie lub też brak poprawnego wdrażania postępowania p/bólowego.


Zgodnie z Ustawą o Prawach Pacjenta wprowadza się następujące zmiany (2):

„Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych jest obowiązany podejmować działania polegające na określeniu stopnia natężenia bólu, leczeniu bólu oraz monitorowaniu skuteczności tego leczenia.” (Art. 20a. 2.). Dotyczy to każdego pomiotu leczniczego, w tym ZRM. Aby wypełnić ten zapis, należy dążyć do „środowiskowego” zwiększania zakresu wiedzy i umiejętności z zakresu uśmierzania bólu, czy to na kursach, szkoleniach stacjonarnych, czy też zdalnych, na odległość (e-learningowych). Wynika to oczywiście z Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym (5). Sukces „Pacjenta bez bólu” powinien zależeć również od decydentów. Nie będzie to możliwe, dopóki nie poruszymy kwestii oceny stopnia natężenia dolegliwości bólowej, a następnie monitorowania skuteczności działania. Tylko prawidłowe wdrażanie postępowania, tj. ocena – działanie – monitorowanie, może przyczynić się do poprawy stanu zdrowia naszego pacjenta. Należy w trybie pilnym opracować zalecenia lub algorytmy postępowania p/bólowego, na podstawie których będzie można prawidłowo postępować. Uśmierzanie bólu w medycynie ratunkowej różni się od klasycznego leczenia bólu. Na oddziale mamy czas na ustalenie dawki, poradzimy sobie z ewentualnymi nagłymi sytuacjami. Na polu ratownictwa celem jest bezpieczny transport pacjenta do miejsca właściwego leczenia. Zatem nie powinniśmy leczyć bólu, a uśmierzyć go do poziomu akceptowalnego przez pacjenta, pozwalającego na doraźną pomoc. Zatem klasyczna drabina analgetyczna czasem zawodzi. Podane tam leki działają, albo za późno, albo zbyt ciężko ustalić dawkę. Dodatkowo droga iniekcyjna stwarza często wiele problemów. Rodzi się zatem potrzeba, co też pojawia się ostatnio w przestrzeni publicznej, rozszerzenia palety dostępnych leków. Idealnym rozwiązaniem, byłby lek nieinwazyjny, szybko rozpoczynający działanie przeciwbólowe, ale także relatywnie szybko ustępujący w działaniu.

 

 Opracowanie:  Przemysław Żuratyński, Klaudiusz Nadolny, Daniel Ślęzak, Jerzy Robert Ładny, Andrzej Basiński

 

Piśmiennictwo:

1. Ustawia z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2016 r., poz. 186, 823, 960, 1070).

2. Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 836).

3. Krzyżanowski K., Ślęzak D., Basiński A.,  Żuratyński P., Buca P.: Uśmierzanie bólu po urazie na etapie przedszpitalnym – wyniki wstępne. „Ból”, 2017, 18 (1). 37-43.

4. Kiszka J., Ozga D., Szela S., Wordliczek J.: Stosowanie leków przeciwbólowych w Zespołach Podstawowych Ratownictwa Medycznego – doniesienie wstępne. „Anestezjologia i Ratownictwo”, 2017, 11, 282-290.

5. Ustawa z dnia 8 września 2006 roku o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. Nr 191, poz. 1410 z późn. zm.).

6. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu medycznych czynności ratunkowych i świadczeń zdrowotnych innych niż medycznej czynności ratunkowe, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego (Dz.U. 2016, poz. 587).

7. Musiałek H., Wawrzynek J.: Metody analgezji w warunkach przedszpitalnych. „Emerg Med Serv”, 2017, IV, 2, 71-78.

 

W związku z wejściem w dniu 25 maja 2018 roku nowych przepisów w zakresie ochrony danych osobowych (RODO), chcemy poinformować Cię o kilku ważnych kwestiach dotyczących bezpieczeństwa przetwarzania Twoich danych osobowych. Prosimy abyś zapoznał się z informacją na temat Administratora danych osobowych, celu i zakresu przetwarzania danych oraz poznał swoje uprawnienia. W tym celu przygotowaliśmy dla Ciebie szczegółową informację dotyczącą przetwarzania danych osobowych.
Wszelkie informacje znajdziesz tutaj.
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą nową Polityką Prywatności.
W przypadku pytań zapraszamy do kontaktu z naszym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych pod adresem iodo@elamed.pl

Zamknij